Danilo Kiš - Rady dla młodego pisarza

Danilo Kiš to serbski pisarz, poeta, eseista i tłumacz. Jego proza porównywana była z twórczością Brunona Schulza m.in. z powodu powracającego motywu ojca. W esejach wydanych w Polsce w 1998r. pt. "Homo poeticus, mimo wszystko", znajdziemy zestaw 99 porad, jakich udziela młodym pisarzom:

1. Nie dowierzaj panującym ideologiom i książętom. Trzymaj się z dala od książąt.

2. Strzeż się, abyś swej mowy nie zanieczyścił językiem ideo­logii.

3. Wierz, że jesteś silniejszy od generałów, ale nie mierz się z nimi.

4. Nie wierz, że jesteś słabszy od generałów, ale nie mierz się z nimi.

5. Nie wierz w utopijne projekty, poza tymi, które sam two­rzysz.

6. Bądź jednako dumny przed książętami i przed tłumem. Miej czyste sumienie w związku z przywilejami, jakie daje ci zawód pisarza.

7. Przekleństwa twego wyboru nie myl z uciskiem klasowym. Nie daj się opętać pośpiechowi historycznemu i nie wierz w metaforę o pociągach historii.

8. Nie wskakuj zatem do „pociągów historii”, to tylko bzdur­na metafora.

9. Pamiętaj zawsze, że „kto trafi do celu, wszystkiego chybi”.

10. Nie pisz reportaży z krajów, w których bywałeś jako tury­sta; nie pisz w ogóle reportaży, nie jesteś dziennikarzem.

11. Nie wierz statystykom, cyfrom, publicznym oświadcze­niom: rzeczywistość jest tym, czego nie widać gołym okiem.

12. Nie zwiedzaj fabryk, kołchozów, zakładów: postęp jest tym, czego nie widać gołym okiem.

13. Nie zajmuj się ekonomią, socjologią, psychoanalizą.

14. Nie zajmuj się filozofią Wschodu, naukami takimi, jak buddyzm czy zeń; masz mądrzejsze zajęcia.

15.  Bądź świadom faktu, że fantazja to siostra kłamstwa, dlate­go jest niebezpieczna.

16.  Nie łącz się z nikim: pisarz jest sam.

17.  Nie wierz tym, którzy mówią, że ten świat to najgorszy ze światów.

18.  Nie wierz prorokom, prorokiem jesteś ty.

19.  Nie bądź prorokiem, twoją bronią jest powątpiewanie.

20.  Miej spokojne sumienie: książęta cię nie obchodzą, bo ty je­steś księciem.

21.  Miej spokojne sumienie: górnicy cię nie obchodzą, bo ty je­steś górnikiem.

22. Wiedz, że to, czego nie powiedziałeś gazetom, nie przepa­dło na zawsze – kiedyś  przyniesie to pożytek.

23.  Nie pisz na zamówienie dnia.

24.  Nie stawiaj na chwilę, bo będziesz żałował.